De buurtboekwinkel

door Carien Westerveld

Ik kijk wat rond in Bookwaves, de nieuwe boekwinkel in Lavington Green, het kleine winkelcentrum om de hoek. De schappen zijn gevuld met titels als Look younger for longer: Easy ways to drop a decade, op het omslag een hoogblonde dame in witte doktersjas, The babymaking bible en The 7 habits of highly effective people. Zelfhulpboeken zijn big business in Kenia. Uit de geluidsboxen klinkt de rustgevende stem van een zelfhulpgoeroe die zijn toehoorders van alles probeert in te prenten over een succesvol leven. Naast de babyboeken staat een kast die volledig is gevuld met bijbels. Precies tegenover de kassa, onmogelijk te missen.

De bijbel als Keniaanse variant op het kassakoopje. Eigenlijk verbaast mij dit niets, want Kenia is buitengewoon succesvol gekerstend. Je komt hier overal missionarissen, nonnen (met blote benen en witte sokjes in verstandige schoenen) en ander religieus volk met dikke kruizen om de nek tegen: in supermarkten, shoppingmalls en in langszoevende personenbusjes beplakt met een mooi plakkaat van een missionary school of een weeshuis. Op zondagen hoor je opgewekt gezang uit de kerken schallen en langs de wegen buiten de stad wemelt het van de borden met verwijzingen naar de dichtstbijzijnde kerk, missiepost, of Mary, Jesus of the Lord in het algemeen. Zelfs in de kleinste dorpen staan wel een of meerdere kerkjes: eenvoudige bakstenen gebouwtjes met een golfplaten dak. Bovendien wordt er ook veelvuldig in de openlucht gepredikt, met microfoon, speakers en een stereo-installatie of synthesizer als begeleiding. De toehoorders zijn gekleed in hun zondagse goed: meisjes in knalroze prinsessenjurken met veel kant, een petticoat en ander brandbaar spul, vrouwen in tweedelige jurken met Afrikaanse kanga-print en de mannen in pak, het overhemd gestreken.

Terwijl ik zo wat mijmer over Kenia op zondag, ontdek ik een kast met serieuze non-fictie, vooral over het Afrikaanse continent. Dowden, Kapuscinski, Obama natuurlijk, en… How to avoid being killed in a war zone: The essential survival guide for dangerous places. (Tip: als je in een hinderlaag terecht komt, en je onder vuur wordt genomen, verlaat zo snel mogelijk je auto, anders overleef je het in ieder geval niet.) Wat een briljant boek. Vooral nu Kenia naar verluidt in een oorlog is verwikkeld met de Somalische terreurorganisatie Al-Shabaab. En Nairobi schijnt sowieso een gevaarlijke plek te zijn. Ideaal om eens cadeau te doen. Cadeaus zijn überhaupt de reden dat ik hier ben. Voor kerst. Terwijl ik naar de toonbank loop om te informeren naar een bepaalde titel, valt mij op dat tussen al die schappen met crime, zelfhulp, opvoedadvies en bijbels geen Afrikaanse auteur te vinden is. Ik vraag aan een van de winkelmedewerkers of ze boeken hebben van Keniaanse auteurs. ‘Oh yes, we do, just follow me,’ zegt hij vriendelijk. In de economiehoek trekt hij twee boekjes uit de kast. ‘En fictie? Literatuur?’ Hij schudt zijn hoofd, ‘but we will get that, very soon!’ Als hij vraagt of ik op zoek ben naar een specifieke titel, noem ik Nairobi Heat van Mukoma wa Ngugi, de zoon van de grote Keniaanse schrijver Ngugi wa Thiong’o. Hij heeft het niet op voorraad, maar gaat het meteen voor me bestellen, dan is het er de volgende dag. Ik dicteer mijn gegevens en antwoord dat ik in dat geval geen haast heb, omdat ik de volgende dag voor twee weken naar Nederland vertrek. ‘In that case, antwoordt de boekhandelaar, we can even have it today.’ Vandaag? Dat heb ik hier echt nog nooit gehoord. Meestal duurt een bestelling een week, of twee, of ‘dat kan ik niet zeggen’. Benieuwd wacht ik de rest van de dag op een telefoontje. Tevergeefs.

Een paar weken later neem ik weer eens polshoogte bij Bookwaves. Nairobi Heat zou er nu toch moeten zijn. Ik informeer bij de dame achter de toonbank of mijn bestelling inmiddels is gearriveerd. Geheel niet onverwacht is het boek er niet. Als ik haar vraag hoe de opslag en distributie van boeken hier is geregeld, of er een soort depot is, zoals het Centraal Boekhuis in Nederland, waar uitgeverijen hun boekenvoorraden opslaan en van waaruit boeken aan winkels worden geleverd, schudt ze haar hoofd. Waar de boeken die ze bestellen wel vandaan komen kan ze niet zeggen. ‘They come from here and there,’antwoordt ze.

Dan vraag ik haar hoe ze heet, zodat ik hier haar naam kan opschrijven, in plaats van ‘de dame achter de toonbank’. Ze begint vreselijk te lachen en wil haar naam niet zeggen. Er is inmiddels nog een vrouw verschenen die hier ook lijkt te werken. Bij iedere vraag die ik stel kijkt de dame die haar naam niet wil zeggen even snel naar deze collega. Zou zij de baas zijn? ‘Heb je soms een geheime identiteit?’ vraag ik haar eveneens lachend. Nee, dat niet, maar ze wil liever anoniem blijven.

Ik stel nog een paar vragen over de winkel, of het een beetje begint te lopen met klanten. Ze hebben net wat promotiemateriaal gemaakt, een gekopieerd A4tje met een opsomming van het soort boeken dat ze verkopen. Als ik vertrek word ik zwijgend nagekeken door de drie medewerkers in het verder verlaten boekwinkeltje. Ik hoop maar dat hun promotiemateriaal effect zal hebben, want ook al verkopen ze nagenoeg geen Keniaans boek, het is toch heel mooi om een buurtboekwinkel te hebben.